Η Πολιτικοποίηση των 21 Μαρτύρων της Λιβύης (15 Φεβρουαρίου 2015)

Έχουν περάσει έντεκα χρόνια από τότε που το ISIS μετέδωσε ένα φρικτό βίντεο στις 15 Φεβρουαρίου 2015, του αποκεφαλισμού 20 Κοπτών και ενός από την Γκάνα σε μια παραλία της Λιβύης.

Οι άνδρες, οι οποίοι προέρχονταν από χωριά της Άνω Αιγύπτου, ήταν μετανάστες εργάτες στη Λιβύη όταν τους απήγαγε το ISIS σε δύο ξεχωριστές περιπτώσεις τον Δεκέμβριο του 2014 και τον Ιανουάριο του 2015.

Οι 21 έγιναν γρήγορα ένα παγκόσμιο σύμβολο της βαρβαρότητας του ISIS, δύσκολο να αγνοηθεί ή να ξεχαστεί, εμπλέκοντάς το στην πολιτική του ''παγκόσμιου πολέμου κατά της τρομοκρατίας''.

Αυτή η πολιτικοποίηση των 21 αντανακλά τη δύσκολη θέση των Χριστιανών στην Αίγυπτο και τη Μέση Ανατολή γενικότερα, οι οποίοι εργαλειοποιούνται από διάφορους ισχυρούς φορείς — από την αιγυπτιακή κυβέρνηση μέχρι τη προτεσταντική δεξιά των ΗΠΑ — για πολιτικό όφελος.

Αυτό το θέαμα του θανάτου ήρθε να αντιπροσωπεύσει το σύγχρονο μαρτύριο για την Κοπτική Ορθόδοξη Εκκλησία. 

Η Εκκλησία αναγνώρισε και διεκήρυξε τους 21 ως αγίους και τους τίμησε ως μάρτυρες, ορίζοντας την 15η Φεβρουαρίου ως την ημέρα τιμής των σύγχρονων Κοπτών μαρτύρων. 

Όταν τα σώματα των 21 τελικά εντοπίστηκαν, έγινε εκταφή και επέστρεψαν στην Αίγυπτο, όπου ετάφησαν στο χωριό al-Our στην Μίνια, την πατρίδα των δεκατριών ανδρών.

Σήμερα, ο Ι.Ναός των Μαρτύρων της Πίστης και της Πατρίδας —κάτι τους προσδιορίζει ως θρησκευτικούς και εθνικούς μάρτυρες— έχει γίνει τόπος προσκυνήματος για πολλούς Χριστιανούς που προσεύχονται στους 21 αγίους και ζητούν τη μεσιτεία τους.

Αυτοί οι απλοί Αιγύπτιοι μετανάστες μετατράπηκαν σε μάρτυρες, τιμούνται πλέον γιατι κατάκτησαν τη βασιλεία των Ουρανών απ’ τα χέρια του ISIS. Αυτό το περιστατικό αναδεικνύει μια ισχυρή ταυτότητα ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι Εκκλησία Μαρτύρων και οι πιστοί της είναι απόγονοι μαρτύρων. ΄

Όμως όλο τούτο συγκαλύπτει μια πιο ύπουλη πολιτική. Ορισμένοι επικριτές έχουν υποστηρίξει ότι ο λόγος περί του μαρτυρίου, που προωθείται από την Κοπτική Εκκλησία, διδάσκει τους Κόπτες να αποδέχονται τον πόνο και τους αποθαρρύνει από το να διεκδικούν τα δικαιώματά τους.

Συγκεκριμένα, η Εκκλησία αναγνωρίζει κυρίως τα θύματα της τρομοκρατίας ως θρησκευτικούς μάρτυρες, ενώ παραμερίζει τα παρόμοια θύματα κρατικής βίας από τις αιγυπτιακές δυνάμεις ασφαλείας και τον στρατό που διαδήλωσαν την κατεδάφιση της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου στο Ασουάν, όπως φάνηκε στη Σφαγή του Maspero[9-10-2011]ⁱ .

Η εξύμνηση του μαρτυρίου τελικά απαλλάσσει την κυβέρνηση από το καθήκον της να αποτρέψει αυτούς τους θανάτους. Αυτό αποτελεί μέρος μιας συμφωνίας μεταξύ της Κοπτικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και της αιγυπτιακής κυβέρνησης, σύμφωνα με την οποία η Εκκλησία προσφέρει πολιτική στήριξη με αντάλλαγμα προστασία.

Η απόρριψη του λόγου περί μαρτυρίου έχει οδηγήσει ορισμένους πολιτικά συνειδητοποιημένους Κόπτες μακριά από αυτόν τον ιεροποιημένο λόγο του μαρτυρίου και προς μια κίνηση πολιτικοποιημένη που ζητά λογοδοσία από το κράτος. Πράγματι, όταν οι 21 Κόπτες απήχθησαν αρχικά από το ISIS, η αιγυπτιακή κυβέρνηση δεν ενήργησε με ταχύ τρόπο ως απάντηση στις εκκλήσεις των οικογενειών για κρατική παρέμβαση.

Ωστόσο, αμέσως μετά την κυκλοφορία του βίντεο του ISIS, η αιγυπτιακή κυβέρνηση τους ανακήρυξε «υιούς της Αιγύπτου», ανακοίνωσε επτά ημέρες εθνικού πένθους και διέταξε πλήγματα σε εστίες του ISIS στη Λιβύη.

Η κυβέρνηση κεφαλαιοποίησε αυτό το περιστατικό για να δικαιολογήσει τον ‘’πόλεμο κατά της τρομοκρατίας’’, υποστηρίζοντας ότι όλοι οι Χριστιανοί και οι μετριοπαθείς μουσουλμάνοι είναι ενωμένοι κατά της υπαρξιακής απειλής του εξτρεμισμού και του πολιτικού Ισλάμ.

Υπό το προσωπείο του πολέμου κατά της τρομοκρατίας, ο Πρόεδρος Σίσι έχει διαπράξει μαζικές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που έχουν συντρίψει την κοινωνία των πολιτών, καταστέλλοντας ακόμη και την πολιτική έκφραση των χριστιανών Κοπτών.

Ενώ οι Κόπτες υποστήριξαν αρχικά τον Πρόεδρο Σίσι, όλο και περισσότερο απογοητεύονται από τις πολιτικές του. Παρόλο που εξυμνήθηκαν οι 21 ως θρησκευτικοί και εθνικοί μάρτυρες στον παγκόσμιο πόλεμο κατά της τρομοκρατίας, οι οικογένειες των θυμάτων και η νέα Εκκλησία δεν προστατεύτηκαν από τον θρησκευτικό σεχταρισμό στο έδαφος τους.

Κατά τη διάρκεια της κηδείας, Αιγύπτιοι αξιωματούχοι ανακοίνωσαν ότι ο Πρόεδρος Σίσι είχε διατάξει τις Ένοπλες Δυνάμεις να κατασκευάσουν μια Εκκλησία προς τιμήν των 21 Μαρτύρων της Λιβύης στην καρδιά του al-Our, του χωριού όπου προέρχεται η πλειοψηφία των ανδρών.

Η ανακοίνωση πυροδότησε διαμαρτυρίες κατά της ανέγερσης της εκκλησίας από ορισμένους Μουσουλμάνους, τροφοδοτώντας σεχταριστικές εντάσεις που οδήγησαν ακόμη και σε ρίψη μολότοφ εναντίον της Εκκλησίας.

Αφού πραγματοποιήθηκαν συμβούλια συμφιλίωσης για την ηρεμία των εντάσεων, η κυβέρνηση συμφώνησε να μετεγκατασταθεί η Εκκλησία στα περίχωρα του al-Our.

Ακόμη και όταν τα θύματα της τρομοκρατίας εξυμνούνται, δεν προστατεύονται από τον σεχταρισμό και τις αποτυχίες του κράτους να ρυθμίσει τις θρησκευτικές διαφορές.

Η ιστορία των 21 δεν ήταν σημαντική μόνο για τους Κόπτες και τους Αιγύπτιους, αλλά και παγκοσμίως, βρίσκοντας απήχηση στους Χριστιανούς σε όλο τον κόσμο.

[...] Μια ομάδα 70+ καλλιτεχνών από όλο τον κόσμο παρήγαγε μια ταινία κινουμένων σχεδίων, η οποία ήταν υποψήφια για Όσκαρ, στο απεικονιστικό στυλ της νεο-κοπτικής εικονογραφίας, για να αντιταχθεί στην «προπαγάνδα» του βίντεο του ISIS, και αντίθετα να «αναδείξει την πνευματική νίκη που κέρδισαν οι μάρυρες άγιοι».

Αυτό το πολιτιστικό υλικό αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου ρεπερτορίου μέσων ενημέρωσης, βιβλίων και τραγουδιών για το χριστιανικό μαρτύριο παγκοσμίως.

Η προτεσταντική δεξιά των ΗΠΑ έχει γίνει από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές των χριστιανών της Μέσης Ανατολής.

«Ο Χριστιανισμός δέχεται άνευ προηγουμένου επίθεση σε αυτές τις αρχαίες χώρες εκεί όπου πρώτα γεννήθηκε», δήλωσε ο Αντιπρόεδρος Mike Pence σε ένα δείπνο το 2017 που φιλοξενήθηκε από την ένωση «In Defense of Christians».

Εξ ονόματος της κυβέρνησης Τραμπ, ορκίστηκε να πολεμήσει αυτούς τους «ριζοσπαστικούς ισλαμιστές τρομοκράτες» που καθοδηγούνταν από «μίσος για τους Χριστιανούς».

Το πλαίσιο του ‘’πολέμου κατά της τρομοκρατίας’’ έχει απήχηση σε ένα κοινό που θεωρεί την άνοδο της ισλαμιστικής βίας ως την υπέρτατη απειλή για μια πολιτισμένη χριστιανική Αμερική μετά την 11η Σεπτεμβρίου.

Οι ηγέτες της προτεσταντικής δεξιάς των ΗΠΑ βρήκαν συμμάχους σε αυταρχικά καθεστώτα, συμπεριλαμβανομένου του Προέδρου Σίσι, για τη διαφύλαξη των χριστιανών της Μέσης Ανατολής και την ‘’καταπολέμηση της τρομοκρατίας’’.

Υποστήριξαν ότι ο αυταρχισμός είναι καλύτερος από το πολιτικό Ισλάμ για την επιβίωση του Χριστιανισμού στην περιοχή.

Ευαγγελικές αντιπροσωπείες έχουν επισκεφτεί τον Πρόεδρο Σίσι για να συζητήσουν τη θρησκευτική ελευθερία των Χριστιανών, την τρομοκρατία και το Ισραήλ.

Το 2019, Ευαγγελικοί ηγέτες, οι Mike Pompeo, Joel Rosenberg, Johnnie Moore παρακολούθησαν τα εγκαίνια του μεγαλύτερου Καθεδρικού Ναού της Αιγύπτου από τον Πρόεδρο Σίσι και τον Κόπτη Πάπα Tawadros τον Β'.

Κατά την επιστροφή τους, οι Joel Rosenberg, και Johnnie Moore δήλωσαν, ότι ο Πρόεδρος Σίσι «αξίζει τη φιλία και την υποστήριξη των ΗΠΑ» για τις προσπάθειές του να «καταπολεμήσει τη βίαιη εξτρεμιστική δράση, να προστατεύσει τη θρησκευτική ελευθερία και να προωθήσει την ειρηνική συνύπαρξη».

Επέλεξαν μια πολιτική φιλία πάνω σε έναν κοινό εχθρό, την ισλαμική τρομοκρατία.

Έτσι , η ιστορία των 21 Μαρτύρων όχι μόνο διαμορφώνει την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ προς τη Μέση Ανατολή, αλλά τροφοδοτεί και τις εγχώριες ανησυχίες σχετικά με την κατάσταση των Χριστιανών στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ επικαλείται τον αυξανόμενο μηδενισμό, την εξάπλωση μιας «ιδεολογίας των φύλων», τη νομιμοποίηση του γάμου ομοφύλων και της άμβλωσης ως ‘’απόδειξη ενός πολέμου κατά των Χριστιανών’’. Ο Πρόεδρος Τραμπ έχει ορκιστεί να προστατεύει τους Χριστιανούς στις ΗΠΑ και τη Μέση Ανατολή.

Ενόψει των εκλογών του 2025, ο Τραμπ έστειλε tweet στην κοπτική κοινότητα, επικαλούμενος την «Ακλόνητη Πίστη τους στον Θεό, την Επιμονή μέσα από Αιώνες Διώξεων και την Αγάπη για αυτή τη Μεγάλη Χώρα» για να τον ψηφίσουν.

Ο λόγος περί ενός παγκόσμιου πολέμου κατά των Χριστιανών είναι βαθιά συνυφασμένος με εγχώριες ανησυχίες για τον χριστιανικό διωγμό. Για την υποστήριξη του λόγου περί του δικού τους στις Ηνωμένες Πολιτείες χριστιανικού διωγμού, μέλη της ευαγγελικής δεξιάς των ΗΠΑ επικαλούνται την περίπτωση του κοπτικού μαρτυρίου.

[…] Παρά ταύτα, άλλοι επικριτές έχουν προειδοποιήσει ότι η κυβέρνηση του Προέδρου Τραμπ δεν ανταποκρίθηκε στις υποσχέσεις της για θρησκευτική ελευθερία, αποτυγχάνοντας απέναντι και σε θρησκευτικές ομάδες των ΗΠΑ και σε Χριστιανούς στη Μέση Ανατολή.

Ενώ έχει υποσχεθεί να προστατεύσει τους χριστιανούς της Μέσης Ανατολής και πράγματι έχει κερδίσει την πολιτική τους υποστήριξη, οι πολιτικές του για τη μετανάστευση έχουν βλάψει άμεσα αυτές τις κοινότητες.

Οι απαγορεύσεις προσφύγων έχουν καταστήσει πιο δύσκολο για τους Χριστιανούς που εγκαταλείπουν τη βία να αναζητήσουν καταφύγιο στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι επιδρομές της ICE και ένα κύμα απελάσεων στόχευσαν τον Χαλδαϊκό ιρακινό θύλακα στο Ντιτρόιτ[…] την Πράσινη Κάρτα (Diversity Visa Lottery), τη δίοδο μέσω της οποίας πολλοί Κόπτες Χριστιανοί μεταναστεύουν στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι διακηρύξεις για την προστασία των χριστιανών της Μέσης Ανατολής δεν μεταφράζονται σε πραγματικές προστασίες στο αμερικανικό έδαφος.

Η πολιτικοποίηση του διωγμού συγκαλύπτει μια απλούστερη ιστορία για τη δυσκολία και την εγκατάλειψη.

Οι 21 ήταν άνδρες αναγκάστηκαν να αφήσουν την άνεση των σπιτιών τους για οικονομικούς λόγους. Την ημέρα μετά τη δημοσίευση του βίντεο από το ISIS, ένας πενθών πατέρας ζήτησε συγγνώμη από τον γιο του που δεν είχε «αρκετά χρήματα για να τον εμποδίσει να πάει σε αυτό το μέρος».

Στην εκκλησία μνήμης στο αλ-Ουρ, δίπλα στο φέρετρο του Milad Makeen Zaky Hanna, βρίσκονται η αιματοβαμμένη πορτοκαλί φόρμα του και οι πλαστικές χειροπέδες, μαζί με το αιγυπτιακό του διαβατήριο και μια σημείωση για τα οφειλόμενα χρήματα.

Στην αναζήτηση μιας καλύτερης ζωής, αυτοί οι άνδρες βρέθηκαν παραμελημένοι σε κίνδυνο .

Μόνο με τους θανάτους τους έχουν γίνει αυτοί οι 21 άνδρες ένδοξα σύμβολα. Ενώ η διαδικασία της δημιουργίας μαρτύρων από την Εκκλησία, την αιγυπτιακή κυβέρνηση και τη ευαγγελική δεξιά των ΗΠΑ αγιάζει τους 21 άνδρες και το μαρτύριό τους, ιεροποιεί και υπερυψώνει επίσης τον θάνατό τους στο πλαίσιο της επιδίωξης ενός ‘’παγκόσμιου πολέμου κατά της τρομοκρατίας.

ΠΗΓΗ

1-Miray Philips. (2026, February 15). The Politicization of the 21 Libya Martyrs. public orthodoxy. Retrieved February 16, 2026, from https://publicorthodoxy.org/2026/02/15/the-politicization-of-the-21-libya-martyrs/ & https://www.mirayphilips.com/