｟Τι νόημα έχει να διατηρείς μια εκκλησία, αν οι οικογένειες που της δίνουν ζωή δεν μπορούν πια να δουν ένα μέλλον εκεί｠;

Οι Ζωντανές Πέτρες των Αγίων Τόπων

Για τους Χριστιανούς που παραμένουν στη Δυτική Όχθη

[Μια μοναχή από τη Μονή της Αγίας Μαρίας της Μαγδαληνής στην Ιερουσαλήμ επιστρέφει από ορθόδοξα χωριά της Δυτικής Όχθης και αναρωτιέται αν οι Χριστιανοί της γης του Χριστού μπορούν ακόμη να παραμείνουν εκεί.]ⁱ

<<Αν κάποιος μου έλεγε πριν από τριάντα χρόνια, καθώς επιβιβαζόμουν σε ένα αεροπλάνο από τη Νέα Υόρκη με προορισμό το Τελ Αβίβ, για να ξεκινήσω ένα νέο κεφάλαιο της ζωής μου στη Μονή της Αγίας Μαρίας της Μαγδαληνής στην Ιερουσαλήμ (Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία ), ότι μια μέρα θα γινόμουν «viral», εμφανιζόμενη μπροστά σε περισσότερους από 2 εκατομμύρια θεατές στην εκπομπή The Tucker Carlson Show (!) και μάλιστα για να μιλήσω για τη δύσκολη κατάσταση των Χριστιανών στους Αγίους Τόπους, θα τον κοιτούσα σαν να ήταν τρελός.

Κι όμως, αυτή η απίθανη ιστορία έγινε η πραγματικότητά μου. Και η μεγαλύτερη, βαθύτερη πραγματικότητα είναι ότι οι χριστιανικές κοινότητες σε ορισμένες περιοχές αυτού που αποκαλούμε «Άγιους Τόπους» —το Κράτος του Ισραήλ και τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη της Δυτικής Όχθης και της Γάζας— αντιμετωπίζουν σοβαρές απειλές, που σε ορισμένα μέρη θέτουν ακόμη και σε κίνδυνο την ίδια την ιστορική παρουσία τους.

Αυτοί οι κίνδυνοι μάς θυμίζουν τις πιο σκοτεινές σελίδες της χριστιανικής ιστορίας των Αγίων Τόπων, όπως την κατάληψη της Ιερουσαλήμ από τους Πέρσες το 614, όταν Χριστιανοί σκοτώθηκαν ή εκτοπίστηκαν και τα ιερά τους υπέστησαν ζημιές. Η χριστιανική ζωή συνεχίστηκε και μετά από αυτά. Όμως, η μνήμη τέτοιων δεινών μάς υπενθυμίζει πόσα μπορούν να χαθούν όταν οι άνθρωποι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.

Οι καιροί είναι λοιπόν δύσκολοι για τους Χριστιανούς αυτή την περίοδο, και στην πραγματικότητα για όλους τους λαούς των Αγίων Τόπων. Όμως, σκοπός μου γράφοντας αυτές τις γραμμές δεν είναι να βυθιστώ στη μαυρίλα. Είναι να κρούσω τον κώδωνα του κινδύνου, να προσφέρω μια διαφορετική οπτική και να φωτίσω τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να μετατρέψουμε αυτό το σκοτάδι σε ένα πιο φωτεινό μέλλον.

Δεν μπορούμε καν να αρχίσουμε να αντιμετωπίζουμε ένα πρόβλημα αν δεν ξεκαθαρίσουμε πρώτα για τι ακριβώς μιλάμε. Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Benjamin Netanyahu, διακηρύσσει ότι ο χριστιανικός πληθυσμός του Ισραήλ αυξάνεται και προστατεύεται από το κράτος, ενώ υποτίθεται ότι στα παλαιστινιακά εδάφη οι εξτρεμιστές μουσουλμάνοι έχουν διώξει τους Χριστιανούς.

Πράγματι, ο χριστιανικός πληθυσμός του Ισραήλ έχει αυξηθεί, έστω και λίγο. Όμως, αυτά τα στοιχεία λένε ελάχιστα για τους Χριστιανούς της Δυτικής Όχθης και της Γάζας, ενώ το να αποδίδουμε τη μετανάστευσή τους σε μουσουλμάνους εξτρεμιστές αποκρύπτει μια πολύ πιο σύνθετη πραγματικότητα: οικονομικές δυσκολίες, πολιτική ανασφάλεια, κατοχή και, για ορισμένους, θρησκευτικές διακρίσεις.

Ας ξεκαθαρίσουμε λοιπόν τους όρους. Ένα προσκύνημα στους Αγίους Τόπους συνήθως περιλαμβάνει τη Βηθλεέμ, ίσως τη Χεβρώνα, την Ιεριχώ, τη Ναμπλούς και το Φρέαρ του Ιακώβ, τη Ναζαρέτ, την Κανά, τη Θάλασσα της Γαλιλαίας και, φυσικά, την Ιερουσαλήμ. Οι τέσσερις πρώτες περιοχές βρίσκονται στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, την οποία το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου αναγνωρίζει ως τμήμα του Κράτους της Παλαιστίνης —με εξαίρεση τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η τραγωδία είναι ότι αυτή η αναγνώριση δεν έφερε ουσιαστική παλαιστινιακή κυριαρχία. Η Ναζαρέτ και η Κανά βρίσκονται εντός του Ισραήλ. Οι περισσότερες από τις σημαντικότερες χριστιανικές τοποθεσίες της Ιερουσαλήμ βρίσκονται στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, η οποία τελεί υπό ισραηλινή κατοχή από το 1967.

Ούτε η Παλαιστινιακή Αρχή κυβερνά τη Δυτική Όχθη ως κυρίαρχο κράτος.

Σύμφωνα με τις Συμφωνίες του Όσλο, η Περιοχή C —περίπου το 60 τοις εκατό της επικράτειας— παραμένει υπό τον πλήρη ισραηλινό πολιτικό και στρατιωτικό έλεγχο. Αυτό το χάσμα ανάμεσα στην τυπική αυτοδιοίκηση και την πραγματική εξουσία είναι που κάνει τους ισχυρισμούς του Netanyahu να ακούγονται πειστικοί σε ένα κοινό που δεν γνωρίζει την κατάσταση.

Πριν από την ίδρυση του Κράτους του Ισραήλ, τον Μάιο του 1948, οι Χριστιανοί αποτελούσαν περίπου το 8 τοις εκατό του μόνιμου πληθυσμού της υπό Βρετανική Εντολή Παλαιστίνης. Κατά τη διάρκεια του πολέμου του 1947–48, Παλαιστίνιοι μουσουλμάνοι και Χριστιανοί εγκατέλειψαν ή εκδιώχθηκαν από πολλές πόλεις και χωριά, ανάμεσά τους την Jaffa και κοινότητες της Γαλιλαίας. Για πολλές οικογένειες το αποτέλεσμα ήταν το ίδιο: έχασαν τα σπίτια τους και η εξορία τους έγινε μόνιμη. Αυτός ο εκτοπισμός δεν εξηγεί τα πάντα, αλλά διαμόρφωσε πρότυπα εξορίας και μετανάστευσης που διατηρούνται μέχρι σήμερα.

Ύστερα ήρθαν οι Συμφωνίες του Όσλο (1993–95). Δημιούργησαν ένα προσωρινό πλαίσιο παλαιστινιακής αυτοδιοίκησης, αλλά ποτέ δεν εγγυήθηκαν ένα κυρίαρχο παλαιστινιακό κράτος. Στο μεταξύ, το Ισραήλ συνέχισε να επεκτείνει τους οικισμούς και να ιδιοποιείται γη.

Οι οικισμοί διέθεταν δικούς τους δρόμους, νερό και ηλεκτρικό ρεύμα, πράγματα που οι γειτονικές παλαιστινιακές κοινότητες συχνά δυσκολεύονταν να εξασφαλίσουν.

Στην Περιοχή C, το Ισραήλ σπάνια χορηγεί στους Παλαιστινίους τις άδειες που χρειάζονται για να χτίσουν νόμιμα. Οι Παλαιστίνιοι δικάζονται σε ισραηλινά στρατιωτικά δικαστήρια, τα οποία ειδικοί του ΟΗΕ έχουν επικρίνει για παραβίαση των εγγυήσεων δίκαιης δίκης. Οι έποικοι στην ίδια γη υπάγονται στα πολιτικά δικαστήρια.

Εδώ και τρεις δεκαετίες, η Ουάσιγκτον μιλά για «προσπάθειες προς μια λύση δύο κρατών», ενώ παράλληλα παρέχει στο Ισραήλ ισχυρή οικονομική και διπλωματική στήριξη, χωρίς να απαιτεί ουσιαστική λογοδοσία.

Τον Νοέμβριο του 1995, ο πρωθυπουργός Yitzhak Rabin, ένας παρασημοφορημένος στρατηγός που έγινε υπέρμαχος της ειρήνης, δολοφονήθηκε από τον Yigal Amir, έναν νεαρό Εβραίο εξτρεμιστή που αντιτασσόταν στην ειρηνευτική διαδικασία. Τότε ο Amir αποτελούσε εξαίρεση· εξακολουθούσε να υπάρχει ένα ισχυρό στρατόπεδο υπέρ της ειρήνης.

Σήμερα, το άλλοτε κυρίαρχο Εργατικό Κόμμα δεν μπορεί πλέον να σταθεί αυτόνομα, ενώ ακροδεξιές προσωπικότητες όπως ο υπουργός Οικονομικών Bezalel Smotrich και ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Itamar Ben-Gvir έχουν αποκτήσει σημαντική επιρροή. Πολλοί Ισραηλινοί εξακολουθούν να απορρίπτουν τους στόχους τους, αλλά η εμπιστοσύνη στην ειρηνική συνύπαρξη έχει μειωθεί δραματικά.

Πού αφήνει λοιπόν αυτή η κατάσταση τους Χριστιανούς της Παλαιστίνης, της γης του Χριστού; Αντιμετωπίζουν πολλές από τις ίδιες δοκιμασίες με τους Παλαιστίνιους μουσουλμάνους υπό την ισραηλινή κατοχή: απώλεια γης, όλο και περισσότερα σημεία ελέγχου, κλείσιμο δρόμων μέσα στις παλαιστινιακές πόλεις και μεταξύ τους, καθώς και περιορισμένη πρόσβαση σε θρησκευτικούς χώρους και εορτασμούς θρησκευτικών εορτών. Η καθημερινότητα γίνεται εξαντλητική.

Τα τελευταία χρόνια, η κλιμάκωση της βίας των εποίκων έχει προσθέσει ακόμη ένα επίπεδο φόβου. Ο Ben-Gvir έχει διευκολύνει την πρόσβαση των πολιτών, ανάμεσά τους και των εποίκων, στα πυροβόλα όπλα. Δεν ισχυρίζομαι ότι κάποιος υπουργός έδωσε εντολή για κάποια συγκεκριμένη επίθεση.

Όμως, οι επιθέσεις και οι εκφοβισμοί, μαζί με την επέκταση των οικισμών, ασκούν πίεση σε ολόκληρες κοινότητες να φύγουν.

Γι' αυτό αισθάνομαι ότι δεν μπορώ παρά να κρούσω τον κώδωνα του κινδύνου. Διέσχισα τη Δυτική Όχθη από τις 13 έως τις 19 Ιουλίου φέτος και ξανά από τις 18 έως τις 23 Οκτωβρίου, επισκεπτόμενη παλιούς φίλους σε ορθόδοξες χριστιανικές κοινότητες. Οι συζητήσεις για κυριαρχία και ασφάλεια δεν είναι θεωρητικές όταν κάθεσαι δίπλα σε ανθρώπους που φοβούνται να οδηγήσουν έξω από το ίδιο τους το χωριό.

Άκουσα για έναν ορθόδοξο ιερέα από ένα χωριό έξω από τη Ραμάλα, του οποίου το αυτοκίνητο είχαν πετροβολήσει έποικοι περισσότερες από μία φορές καθώς έβγαινε από το χωριό του.

Οι εκκλησίες και οι παραδόσεις αυτών των κοινοτήτων έχουν τις ρίζες τους αιώνες πίσω. Ωστόσο, οι αρχαίες ρίζες προσφέρουν ελάχιστη προστασία απέναντι στον φόβο για το αν θα μπορέσεις να βγεις αύριο στον δρόμο, και το γεγονός ότι μια παλιά εκκλησία εξακολουθεί να στέκει όρθια δεν εγγυάται ότι οι άνθρωποί της θα παραμείνουν εκεί.

Στην Taybeh, οι αναφορές για επιθέσεις εποίκων έχουν στρέψει τη διεθνή προσοχή στην ευάλωτη θέση μιας ιστορικής χριστιανικής κοινότητας.

Τι σημαίνει να παραμένεις στο πατρογονικό σου σπίτι αν φοβάσαι να βγεις από αυτό; Τι νόημα έχει να διατηρείς μια εκκλησία, αν οι οικογένειες που της δίνουν ζωή δεν μπορούν πια να δουν ένα μέλλον εκεί;

Θα μπορούσα να γράψω πολλά περισσότερα για τη Γάζα, αλλά ας θέσω μόνο το εξής ερώτημα: θα τελειώσουν έτσι τα πράγματα; Θα χρειαστούν αιώνες μέχρι να επιστρέψουν οι Χριστιανοί και να γεμίσουν ξανά οι Άγιοι Τόποι με προσκυνητές;

Το ερώτημα είναι αν μπορούν να παραμείνουν ζωντανές οι χριστιανικές κοινότητες: άνθρωποι που προσεύχονται, μεγαλώνουν παιδιά και μεταδίδουν την πίστη τους στους τόπους όπου γεννήθηκε ο Χριστιανισμός.

Ύστερα από τριάντα χρόνια στην περιοχή, είμαι πεπεισμένη ότι μεγάλο μέρος της απάντησης βρίσκεται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ουάσιγκτον πρέπει να σταματήσει να στηρίζει πολιτικές που στερούν από ανθρώπους τη γη τους και τους στερούν βασικά δικαιώματα. Πρέπει να στηρίξουμε πολιτικούς ηγέτες που είναι πρόθυμοι να αντιμετωπίσουν αυτές τις πραγματικότητες.

Και πρέπει να προσευχόμαστε. Λέω συχνά ότι το όπλο μου είναι ο Σταυρός. Η προσευχή δεν είναι τρόπος να ξεφύγουμε από τον αγώνα· είναι η μάχη για τις ψυχές μας — για το τι είδους άνθρωποι θα γίνουμε και τι είμαστε διατεθειμένοι να αποδεχτούμε στον τρόπο με τον οποίο φερόμαστε στους άλλους.

Να προσεύχεστε το κομποσκοίνι ή την ευχή του Ιησού, όπως οι ταπεινές και πιστές ψυχές των εκκλησιών της Αγίας Οικογένειας και του Αγίου Πορφυρίου στη Γάζα.

Να προσεύχεστε και να ενεργείτε όπως η Αγία Μαρία η Μαγδαληνή. Πήγε στον Τάφο αναζητώντας τον Κύριό της και έγινε μάρτυρας της Ανάστασής Του.

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, αργότερα διακήρυξε την Ανάσταση μπροστά στον ίδιο τον αυτοκράτορα Τιβέριο.

Είθε να βρούμε την πίστη και το θάρρος να δώσουμε τη μαρτυρία μας μπροστά στις εξουσίες της εποχής μας — και να σταθούμε στο πλευρό των Χριστιανών στη γη του Χριστού.>>

ΠΗΓΗ

iβλ.Mother Agapia. (2026, November 2). The Living Stones of the Holy Land.On the Christians Who Remain in the West Bank. Ρublic Οrthodoxy. Retrieved November 3, 2026, from https://publicorthodoxy.org/2026/11/02/the-living-stones-of-the-holy-land /